حمید ضیایی 

دنیای مجازی یکی از پرکاربردترین ابزاری‌است که انسان امروزی به آن وابسته است. هرکس هرآن‌چه را در خود می‌بیند یا به‌نظرش زیبا می‌آید، در صفحهٔ شخصی‌اش منتشر می‌کند. یکی عکس‌های سفرش را، دیگری آثار هنری‌اش را، و دیگری کالایی که برای فروش دارد. «هرکسی از ظن خود» چیزی برای مخاطبانش دارد که به اشتراک بگذارد.

حمیدضیایی

مقدمه‌ای به بهانهٔ تقدیر

 

پنجم شهریورماهِ جاری، کاشمر میزبان گروه موسیقی «خسروان» بود. گروه خسروان فعالیت حرفه‌ای خود را از سال ۱۳۸۶ به‌سرپرستی هنرمند گران‌قدر جناب آقای «احسان انوریان» آغاز کرد. در طی مسیر موفقِ هنری خود با هنرمندانی تازه نفس‌تر آشنا شد و ماحصل این آشنایی و همکاری، گروهی‌است که امروزه شاهد آن هستیم.

خسروان را هنرمندانی از گوشه‌وکنار خراسان بزرگ تشکیل داده است. هنرمندانی که هر کدام‌شان نیز از طلایه‌داران موسیقی‌اند و سری میان سرها دارند. هرکدام از شهری و دیاری؛ گویشی و فرهنگی؛ اما، هم‌نوا و هم‌نواز دل در گرو خسروان دارند و اندیشه‌ای جز پیش‌رفت گروه در میان‌شان راه ندارد؛ نیک می‌توان در میان این گروه دید که:«هم‌دلی از هم‌زبانی خوش‌تر است». و تنها می‌توان در وصف‌ این گروه گفت:«خسروانِ خراسان»!

آن‌چه مرا به‌نوشتن از این گروه وا می‌دارد، چند دلیل برجسته است! اول: صداقت و سادگیِ هنرمندان خسروان است؛ اگر اکنون بر چنین چیزی مدعی هستم از آن جهت است که روزی را با ایشان سپری کردم.

بودن در کنار این گروه و کنار خالقان آثاری چون آلبوم‌های «پیدای پنهان» اثری از «احسان انوریان» و «پاییز تا پاییز» اثری از «رضا انسان» نه‌تنها لذت‌بخش، بلکه خود موهبتی بود وصف‌ناپذیر. دوم: حضور هنرمند گران‌قدر کاشمر «ابوالفضل علی‌نیا» در این گروه است؛ او هم نه‌تنها در کار خود خبره است بلکه بسیار متواضع و بی‌ادعاست. البته نباید فراموش کرد که حضور خسروان در کاشمر را وام‌دار هم‌اوییم! سوم: بی‌ادعا بودن کل گروه و دور بودن‌اش از ادا و اطوارهای رایج در بعضی گروه‌های موسیقی‌است. و چهارم: دانش مثال‌زدنیِ موسیقیایی تکاتک هنرمندان خسروان است که به‌حق ستودنی و درخور توجه و تأمل است.

این گروه دغدغه‌ای جز موسیقی ندارد؛ چرا که عاشقانه می‌زید و می‌نوازد. این دعوی را تمام کسانی که اجرا را دیده باشند تأیید خواهند کرد. اجرایی قابل تقدیر و در خور توجه! اجرایی که خاص و عام را مسحور خود کرده است. قطعاتی که از سال ۱۳۹۵ خلق شدند و در دستان هنرمندان گروه چون موم ورز خوردند و شکل گرفتند، تا امروز دل‌خواه هنرمند و هنرجو و هنردوست باشد. از اجرای پژوهشی خسروان در کاشمر (و حتا در اجرای مشهد) نه‌تنها هنرمندان و هنرجویان موسیقی بهره‌ها بردند؛ بلکه مخاطبانی هم‌چون نگارنده نیز خوشه‌چین خرمن احساس ناب‌شان بوده‌اند.

 

 

اجرای خسروان فرصت مغتنمی بود!

 

اجرای پژوهشی خسروان که در کاشمر برگزار شد فرصت مناسبی برای اعتلای هنر موسیقی و آشنا ساختن مخاطب با هنر سره بود. اجراهایی از این قبیل را می‌توان فرصت مناسبی تلقی کرد؛ فرصتی جهت پرورش و اقناع مخاطب، و آشنایی هرچه بیشترش با هنری واقعی، نه صرفاً گیشه‌ای و بازاری. به‌گمانم یکی از وظایف هنرمند باید همین باشد که مخاطب را با اندیشه‌‌ی والایی که در اثرش خلق کرده نزدیک و آشنا کند؛ توقع مخاطب را بالا ببرد؛ مخاطب را با خود هم‌سو کند؛ و او را به چشمه‌ی واقعی هنر خوب متصل سازد؛ نه در مانداب تکرار و ابتذال رها کند تا مخاطب در تمییز دادن سره از ناسره ناتوان بماند. به‌جرأت می‌توان گفت «خسروان» این مهم را نیک به‌سرانجام رسانید و دریچه‌ای نو در عرصه‌ی موسیقی گشود. این دست اجراها نه‌تنها مخاطب‌پرور است، بلکه برای هنرمندان هم مفید واقع می‌شود. هنرمندان را از حدود اندیشه‌ و حصار خود بیرون می‌کشاند؛ در او موجب انگیزه و الهام تازه می‌شود و او را وا می‌دارد تا اثری در خور و مطابق توقع مخاطب و چه‌بسا بالاتر خلق کند.

در واقع ثمره‌ی این اجراها در سطح شهرستان، هم منجر به آگاهی و آشنایی بیش‌از پیش مخاطب می‌شود و هم ارتباط بیشتر هنرمندان شهرستان با دیگر هنرمندان استان و کشور، که نیز می‌تواند موجب تعامل بیشتر باشد. ناگفته نماند که بخش اعظمی از این وظیفه برعهده‌ی انجمن موسیقی شهرستان است؛ که در راه اعتلای موسیقی شهرمان باید تعاملات بیشتری داشته باشد. که امیدواریم بیش‌ازپیش شاهد این مهم نیز باشیم.

یک نکته را هم باید یادآور شد که هدف از اجرای خوب، صرفاً اجرای موسیقی اصیل نیست؛ بلکه در حوزه‌ی موسیقی پاپ و مقامی هم این مهم صدق می‌کند.

سخن آخر

 

لازم است که از تک‌تک اعضای گروه خسروان که دعوت ترشیزیان را پذیرفتند و رنج راه را نیز به‌جان خریدند تا شبی به‌یاد ماندنی برای‌مان رقم بزنند نهایت تشکر را داشته باشیم‌. و یادآور شوم که بی‌صبرانه منتظر آلبوم صوتی این اجرا هستیم که در حال ضبط است.

یادآوری این نکته نیز خالی از لطف نمی‌نماید! برگزاری چنین برنامه‌ها و اجراها کاری بس دشوار است؛ کسانی که دستی در کار دارند می‌دانند که چه راه دشواری است. از هماهنگی برای سالن، تا ترتیب دادن کارهای خُرد و کلان همتی والا و عشقی وصف‌ناپذیر می‌طلبد. بعضی دوستان بی‌نهایت برای هر چه بهتر برگزار شدن این برنامه تلاش کردند که نگارنده وظیفه‌ی خود می‌داند نهایت سپاس‌گزاری را به‌جا آوَرَد! نام بردن از تک‌تک ایشان کاری بس دشوار است. به‌نوبه‌ی خود از تمام کسانی که در این راه گام نهادند و همت عالی داشتند تشکر می‌کنم؛ و امیدوارم روزی هنر در این شهر به حد اعلای خود برسد؛ چنانکه شاهد تلاش هنرمندان و هنرجویانش هستیم.

حمید رضا بی تقصیر 

26 مرداد روزی مهم و ماندگار در تقویم ایران اسلامی است. برای این قسمت از این ستون معرفی کتاب «جُندی مُکَلف» نوشته محسن صالحی را در نظر گرفتیم. این کتاب در 268 صفحه تنظیم شده و به دوره اسارت سردار پاسدار حسین اصغری اختصاص دارد.

بسیاری از انقلابیون در دوران مبارزه با رژیم طاغوت، تعلق خاطر خاصی به نهج‏البلاغه داشتند. ساواک سعی وافری داشت که مانع توجه انقلابیون به این کتاب شود. این کتاب به عنوان منبعی مملو از آموزه‏های ارزشی و انقلابی مطرح بود

حمید فدافن 
در حوزه ادبیات پایداری و مقاومت بعض کتاب‏ها خاص هستند. این قبیل کتاب‏ها دارای درخششی ویژه می‏ باشند. نوعی رازآمیزی پرمعنا دارند. کتاب «کاک حسین؛ نیم نگاهی به زندگی و اوج بندگی شهید حسین شهرام‏فر» نوشته کیوان نوری کوچی از این سنخ کتاب‏هاست.

حجت آملی نظری از دو هفته نامه سرو کاشمر رتبه اول عکس جشنواره مطبوعات کشوری را کسب کرد. اولین جشنواره ملی مطبوعات محلی، سراسری، پایگاه‌های خبری و خبرگزاری‌ها که به میزبانی منطقه آزاد بندرانزلی برگزار شده بود، آیین اختتامیه و تقدیر از برگزیدگان آن، همزمان با روز

نامگذاری سالروز تولد دانشمند شهیری چون ابوریحان بیرونی به عنوان روز مردم‏شناسی را باید به فال نیک گرفت. بیرونی، از محدود دانشمندان ایران زمین است که به طور علمی در زمان خود به فرهنگ عامه و مسایل انسان‏شناسی پرداخت. از سال 1393 شورای فرهنگ عمومی کشور روز سیزده شهریور را به عنوان روز مردم شناسی در تقویم رسمی کشور به ثبت رساند. مردمشناسی علمی جذاب و پرکشش و در عین حال سخت و صعب است. اگر عاشق کشف روابط بین انسان‏ها و تلاش آنان برای بقا و گذران زندگی هستید، باید سراغ این علم بروید. در راه این عشق باید سختی‏های فراوانی را متحمل شوید.

روز مردم‏شناسی بهانه مطلوبی برای بررسی فراز و نشیب‏های مقوله مردم‏شناسی در کهن دیار کاشمر است. در شهرستانی مثل کاشمر که یکی از ده شهر تاریخی خراسان محسوب می‏شود، شاهد رفت و آمد و تردد اقوام متعددی هستیم. اینان همه رَدی از خود در باورها و آداب و رسوم و آیین‏های سور و سوگ کاشمر به جای گذاشته‏اند. امتزاج کوه و کویر در کاشمر باعث شده است که انسان جویای مکانی برای زندگی دو اقلیم کوهستان و دشت را برای زیستن انتخاب کند. ساکنان این دو اقلیم در گذر زمان با سازوکارهای که اخذ کردند سعی نمودند مناسبترین سبک زندگی را انتخاب کنند.

این نحوه زیست در جغرافیای کاشمر عرصه مطلوبی برای علم مردم‏شناسی است. می‏توان به دنبال ردپای اقوام مختلف در جای جای کاشمر اقدام به مطالعه و تحقیق کرد. می‏توان اولین حضور را در یک غار در این کوه یا آن کوه رصد نمود. برخی از ارتفاعات منطقه کوهسرخ دارای انواع غارهاست که چه بسا محل اسکان اجداد ما باشد. وجود سنگ‏نگاره‏های در جوار سایت عظیم قلعه آتشگاه در شما روستای کسرینه و سرحوضک  گواه حضور انسان شکارچی در این منطقه است. مردم‏شناسی در کاشمر رشته‏ای است مغفول که به هر دلیل در پنج موسسه آموزش عالی آن جدی گرفته نشده است.

مردم‏شناسی در کاشمر یک متولی دردشناس ندارد. محققان بومی این عرصه عموماً فاقد تخصیلات آکادمیک در این رشته هستند و صرفاً از روی علاقه و دغدغه‏های علمی خود به دنبال ظرائف و دقایقی از این رشته جذاب هستند. هنوز کاری بایسته در حوزه فرهنگ‏نگاری کاشمر با تاکید بر مسایل مردم‏شناسی اتفاق نیفتاده است. مراکز آموزش عالی تمایلی به هزینه کرد بودجه پژوهشی و تحقیقاتی خود در این راستا نیستند. همین درد در نهادهای فرهنگی و مطالعاتی نیز مشهود است. هنوز حوزه‏های مختلف علم مردم‏شناسی در کاشمر مستندنگاری نشده است.

مسئولانی که در سطح شهرستان داعیه توجه به فرهنگ عامه و مباحث مردم‏شناسی را دارند در وادی عمل تمایل زیادی به همراهی محققان بومی ندارند. روزگاری شورای شهر کاشمر در اولین دوره خود تشکیل مجموعه‏ای موسوم به بنیاد ترشیز یا مرکز مطالعات تاریخی و فرهنگی کاشمر را بنیان نهاد. این مجموعه موفقیت‏های خوبی داشت. متاسفانه در ادوار بعدی شورا این بنیاد علیرغم داشتن مصوبه به طاق نسیان سپرده شد. سایر نهادهای که به ظاهر دوستدار مسایل علمی در حوزه مردم‏شناسی هستند، کاری کارستان در این حوزه تاکنون نداشتند. البته محققانی دلسوخته هستند که با بضاعت خود فعالیت‏های داشته‏اند.

متاسفانه ارتباط مطلوبی میان محققان بومی و مسئولان وجود ندارد. نهاد و اداره‏ای به دنبال حل دغدغه‏های پژوهشگران بومی نیست. کاش اینان می‏دانستند محقق بومی خواهان شرکت در انواع کارگاه‏های آموزشی است. دوست دارد کتابخانه‏ای تخصصی در یکی از مراکز آموزش عالی به مسایل مردم‏شناسی اختصاص بیابد. یک محقق خواهان حمایت مسئولان برای شرکت در انواع همایش‏ها و نشست‏های علمی استان و کشور است.  روز مردم‏شناسی بهانه خوبی است تا از نبود موزه مردم‏شناسی در کاشمر گله کرد. روز خوبی برای  اعتلای کاشمر در حوزه فرهنگ عامه و مسایل مردم‏نگاری و مستندسازی است

مطالب بیشتر...

در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.