نقش پذیری ساز و آواز در فراز و فرود جامعه

تحلیلی
Typography

جوتد روشندل 

موسیقی گاه بر بستر ساز  است و گاه آوازو گاه این دو با هم  . کلام موسیقایی یا آهنگین هموار توسط خوانندگان مذهبی نقش خود را در ترویج شعایر اسلامی ایفا کرده است منقبت خوانی ، نعت خوانی، حمدیه، سحرخوانی، مناجات خوانی،  چاووش خوانی، خطبه خوانی، فریاد خوانی و. ..... همواره توسط افرادی که از صدای خوبی بهره مند بودند در مجالس و محافل و مراسم های دینی و مذهبی و حتی در مجالس شادی با محتوای مناسب   اجرا می شده و مردم با آنها مانوس بوده اند .  ساز ها توانسته اند به تناسب کلام، خود را در برخی آواز های دینی و مذهبی نشان دهند . نی نواز ها کنار فریاد خوانان و سپس سازهای بادی و کوبه، نی، شیپور، (ترامپت)  طبل، دهل و...  کنار مجالس تعزیه و نمایش های آیینی مذهبی   قرار گرفتند.  اینکه آیا موسیقی به کلام دینی و مذهبی رونق بخشیده یا شعایر دینی موجب تقویت جایگاه موسیقی شده  نظریه های متفاوتی وجود دارد. گروهی معتقدند کلام مذهبی کمک کرد تا موسیقی در بین مردم جایگاه پیدا کند و گروهی معتقدند  سازها کمک کردند تا کلام دینی نیز دلنشین تر و مخاطب بیشتری پیدا کند . به نظر می رسد با نگاهی به تاریخ سیاسی و اجتماعی آن  گاه که نگرش جامعه به ابزار و آلات موسیقی نگرش مثبتی نبوده ، کلام مذهبی توانسته است موسیقی ساز را از مهجوریت اجتماعی  نجات دهد و نوازندگان ترجیح می دادند با ارایه محتوا و شعایر دینی ابراز وجود کنند و از این جهت شعایر دینی برای حضور موسیقی ساز در جامعه کمک کننده بودند و آن گاه که به لحاظ حاکمیتی نگرش اجتماعی نسبت به ساز و ابزار آلات موسیقی مثبت تر بوده ،نوازندگان،  کلام و شعایر ارزشی را نیز  زیباتر به جامعه ی انسانی ارایه می دادند . از این رو این هم پوشانی در طول تاریخ نقش کمک کننده ساز و  آواز را به یکدیگر نشان می دهد.  آنچه می توان گفت اینکه نباید فراموش کنیم موسیقی همواره در زندگی اجتماعی بشر  در سوگ و سور نقش آفرین بوده چه با ساز و چه با آواز  وآن گاه که ترکیب این دو  در جایگاه خود قرار گرفته است  و به درستی از آن استفاده شده، توانسته است منشا تاثیر و تحول بزرگی در جامعه و تحقق اهداف آن باشد. به گونه ای که  هارمونی و نظمی که موسیقی در   خود داشته  به جامعه ی خویش ارزانی بخشیده است