نوروزگاه شاه‏ بیت سپهر گردشگری کاشمر

تحلیلی
Typography

نرگس ایران دوست 

نوروز به دلیل اهمیت کلیدی که در جهان سنت داشت، یک آیین کانونی جامعه بود، یعنی کل جامعه در شبکه‏ای از روابط متقابل و متداخل در ‌آن درگیر بود. این به معنای آن نبود که لزوماً همه به هم مرتبط باشند، به معنای آن است که نوروز یک فضای آیینی بوده همه اعضا و گروه‏های جامعه در آن مشارکت جمعی و عمومی داشتند

و این مشارکت جمعی و عمومی در فضاهای عمومی رخ می‏داد. نوروز یک متن چندصدایی بوده، لذا همه بخش‏های جامعه در یک بستر انسجام بخش، هستی اجتماعی و فرهنگی خودشان را زیست می کردند. نوروز جشنی هم خصوصی و هم عمومی؛ هم فردی و هم جمعی محسوب می‏شود.

نوروزگاه، مصداقی برای این ادعاست که یک فضای عمومی وجود داشت که افراد و گروه‏ها از زمینه‏ها و منشاهای مختلف وارد آن می‌شدند و تجربه‏ای جمعی از آن رخ می‌داد. بارعامی بود که در روزهای خاصی برای حضور همه مردم در یک فضای خاص داده می‏شد. حضور عمومی گروه‏ها و افراد به گونه‏ای بود که لزوماً جماعت‏ها به سمت همسانی و یکدستی حرکت نمی‏کردند، بلکه این حضور با حفظ تکثر و تفاوت‏ها رخ می‏داد. فضاهای عمومی مانند نوروزگاه یک بستر چندصدایی بودند. چندصدایی بودن راز اصلی ایفای نقش نوروز برای بازتولید جامعه متکثر و شکبه اجتماعی روابط متقابل میان همه بخش‌های جامعه بود.

نام نوروزگاه در اصل «نوروز بازار» بود، بازار از دید امروزه مردم صرفاً با جنبه‌ ملموس آن یعنی مکانی برای داد و ستد کالا شناخته می‏شود. این در حالی است که در کنار کلمه بازار، یک میراث ناملموس با کارکرد بازار و نه به عنوان محلی برای تبادل اشیا وجود دارد، بازار محلی برای تبادل فرهنگ است. در دوران قدیم و در کنار بازار بسیاری از کارهای دیگر مانند نمایش‌ها، بازی‌ها، گفت‌وشنودها و قصه‏گویی‌هایی که در حال حاضر حذف شده‌اند، وجود داشتند. نوروز بازار اشاره به محلی برای فروش ندارد. بازار یک میراث ناملموس هم دارد. جمعیت هدف در نوروزگاه در اصل مردم عادی هستند.

در فرهنگ سنتی مردم ایران، بازار تنها محلی برای تامین مایحتاج مادی نبوده است. آنچه در بازارهای سنتی ما دادوستد می‌شد، فرهنگ و آداب ارزشمندی بود که نسل‌های جدید وقتی به همراه مادران و پدران‌شان برای خرید عید به بازار می‌رفتند، به‌صورت دیداری و شنیداری تجربه می‌کردند و می‌آموختند و به همین صورت به نسل‌های دیگر منتقل می‌شد. آموزه‌هایی که درباره آیین‌های سوگ مانند محرم نیز وجود داشت، در ارتباط مستقیم با بازارهای سنتی بوده است. اگر نگاهی به بافت سنتی بازارهای ایران بیندازیم، خواهیم دید که حمام، مدرسه، مسجد و خلاصه تمام مکان‌های اصلی شهرها در مجاورت بازارها قرار داشته است.

صد البته گردشگران هم می‏توانند از آن بهره ببرند. به تعبیری نوروزگاه بازاری برای تبادلات فرهنگی است. لذا هم مخاطبان خاص و هم مخاطبان عام می‏توانند از ان بهره بگیرند. مشخصه بارز نوروزگاه آن است که هرچیزی که در آن وجود دارد، دانش سنتی، مراسم، آیین و جشن است. به خاطر همین مهم است که در عصر حاضر به جای نوروز بازار از تعبیر نوروزگاه استفاده می‏شود. این کلمه یک نام کهن است که بسیاری از اقوام فرهنگی ایران آن را در حافظه دارند، این اقوام در چنین مکانی در روز نوروز جمع شده و نوروز را جشن می‌گیرند. بعض افوام نظیر بلوچ‏ها از نوروزگاه با تعبیر بهارگاه یاد می‏کنند.

نوروزگاه را باید یک میراث فرهنگی ناملموس دانست. میراث فرهنگی ناملموس به جنبه‌های غیر فیزیکی یک فرهنگ گفته می‌شود و اغلب آداب و رسوم جامعه در یک دوره زمانی را در بر می‌گیرد. به عبارت دیگر میراث معنوی شامل بخشی از فرهنگ ماست که به شکل شفاهی و سینه به سینه به ما به ارث رسیده است. میراث فرهنگی ناملموس، رفتارها، نمادها و آئین‌هایی‌ست که یک اجتماع آنها را بخشی از میراث فرهنگی خود می‌شناسد. هدف از برگزاری نوروزگاه حفظ، معرفی، اشاعه و جاری کردن هر چه بیشتر و صحیح آیین‏های نوروزی در میان مردم و بخصوص کودکان و نوجوانان است.

نوروزگاه به مردم نشان می‌دهد نوروز را با آداب و رسوم سنتی خود ببینید. نوروزگاه برای آگاهی‌افزایی در حوزه آداب و رسوم هر شهرستان است. زمان برگزاری نوروزگاه‌ پیش از نوروز و در زمانی است که مردم برای خرید و تامین مایحتاج نوروزی به بازارها می‌روند. کاش در کاشمر مسئولان نوروزگاه دیارمان به استفاده از مراکز آموزش عالی برای ارتقای کمی و کیفی مراسم این آیین توجه بیشتر بکنند. در این برنامه دیدنی بایسته است از دیدگاه اهل علم و مطلعین آداب و رسوم کمک گرفته شود. آنچه موجب ادامه حیات و ثمربخشی نوروزگاه‌ می‌شود، حضور اهالی و انجمن‌های مردم‌نهادی است که در حوزه فرهنگ فعالیت می‌کنند.

در این مسیر آگاهی‌افزایی صحیح در حوزه نوروز و رویدادهای فرهنگی مرتبط با نوروز به طور عام و بحث نوروزگاه‌ها به طور خاص نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در دوام و پایایی چنین حرکت‌هایی دارد. وقتی حرکتی از طرف مردم به‌عنوان بدنه اصلی جامعه مورد تایید و پسند واقع شود و آن را از جنس خودشان بدانند، بدون شک ادامه‌دار می‌شود و دیگر نیاز به اعمال نیرو و صرف انرژی دولتی نخواهد داشت. بد نیست بدانید؛ بر اساس مفاد کنوانسیون ۲۰۰۳ با موضوع میراث ناملموس جهانی، دولتی نبودن از شروط اولیه پذیرش چنین آداب و رسومی در زمره مصادیق میراث ناملموس است.

به تعبیر فرماندار کاشمر؛« نوروزگاه صرفاً برای برگزاری برنامه‌ها و اجرای گروه‌های موسیقی نیست، بلکه نوروزگاه در کنار اجرای برنامه‌هایی که موجب ایجاد نشاط می‌شود، به معرفی توانمندی‌ها نیز می‌پردازد.
نوروزگاه باید با بهره‌گیری از بازی‌های بومی محلی و معرفی غذاهای سنتی، شاهنامه خوانی و برگزاری مراسم سنتی با الگوبرداری از آیین سنتی منطقه برگزار گردد. در ایام تعطیلات نوروز ضمن این که باید فرهنگ اصیل منطقه برای مسافران تبیین و تشریح شود در کنار آن منطقه نیز معرفی گردد. دراجرای برنامه‌های نورزی حضور و مشارکت مردم موجب همدلی و اجرای برنامه‌های فاخر در سطح شهرستان خواهد شد.»

این نشریه سال گذشته برای اولین بار در سپهر رسانه به این مقوله پرداخت و آرزوها و پیشنهاداتی هم مطرح کرد. نوشتیم که؛«شایسته است در کاشمر با یک خرد جمعی و همکاری بین بخشی و با توجه به دستورالعمل‏های سازمان میراث فرهنگی کمیته برگزاری طرح ملی نوروزگاه تشکیل شود. بایسته است این کمیته ظرفیت‏ها و آداب و رسوم بومی شهرستان را شناسایی و برای اجرای آنها به فراخور مقتضیات زمانی و مکانی اقدام نماید. این رویداد فرصتی استثنایی برای شناساندن هر چه بهتر و بیشتر آیین‏های نوروزی دیارمان است. به تعبیری دمیدن روح میهن‏پرستی در میان اقشار مختلف شهرستان و مسافران نوروزی است».

 سال قبل تاکید داشتیم که؛ رویداد فرهنگی نوروزگاه اتفاق بسیار مهمی است و کاشمر به عنوان یکی از شهرهای تاریخی استان توان بالایی برای درخشش در این رویداد دارد. در همین راستا متذکر شدیم؛«یادمان باشد اگر قرار است گردشگری به معنای یک صنعت در جریان باشد باید به این قبیل رویدادها توجه ویژه‏ای داشته باشیم. فضایی مانند جمعه بازار یا پیرامون مجموعه سیاحتی زیارتی سید مرتضی(ع)، استادیوم ورزشی، اراضی اطراف بقعه سیدمحمد(ع) و یا حتی یک میدانگاه بزرگ در حاشیه شهر یا یکی از آبادی‏های نزدیک به یکی از راه‏های اصلی شهرستان برای این مهم مطلوب است.

نوروزگاه کاشمر نیازمند دو بخش ثابت و سیار است. بخش ثابت، محل ارائه رسوم ثابت دیارمان در قالب غرفه‏هاست. مثلاً غرفه سمنوپزون و یا طبخ و پخت انواع شیرینی‏های سنتی و محلی و آماده‏سازی انواع شربت‏ها و دمنوش‏ها. بخش سیار هم اختصاص به رسومی دارد که حرکت در ذات آنها مستتر است. به عنوان مثال می‏توان به دعای بارون اشاره کرد. قصه‏گویی و بیان متل و آوسنه و چیستان و معما هم خالی از لطف نیست. بازی‏های محلی کاشمر بضاعت بسیاری مطلوبی برای رونق بخشی به نوروزگاه کاشمر در آستانه نوروز است. حتی می‏توان بحث ایجاد سوغات‏سرا را در این رویداد فرهنگی رقم زد».

این قبیل رخدادها مقدمه مطرح شدن بیش از پیش کاشمر در صحنه گردشگری استان و کشور است. اگر واقعاً کاشمر چهارمین شهر زیارتی کشور است باید این قبیل مسایل را جدی‏تر گرفت. این وقایع کمک موثری برای تبدیل دفتر نمایندگی میراث فرهنگی دیارمان به یک اداره پویا و بالنده است. امیدوارم مسئول دفتر نمایندگی میراث فرهنگی دیارمان شاهد همراهی ارکان مدیریتی شهر با اهداف سازمانش باشد. امیدوارم مراکز آموزش عالی شهرستان وی را در این مهم یاری نمایند. امید روزی شاهد آن باشیم که صنعت گردشگری در دیارمان باعث بالندگی شهرستان در عرصه‏های مختلف شود.

 

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

بار گذاری نظرات قدیمی تر
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.