محیط زیست کاشمر و تهدید مرئی و نامرئی گرگاس

اخبار ترشیز
Typography

خواندن بعض اخبار و گزارش‏ها تعجب‏برانگیز است. چندی پیش مطلبی در باره گرگاس در خراسان رضوی خواندم. شما هم تعجب کردید؟ گرگاس چیست؟ برای نگارنده هم این اسم عجیب و غریب بود. امتزاج سگ ماده و گرگ نر باعث به وجود آمدن گرگاس می‏شود.

در سالیان اخیر گاهاً شنیده شد که برخی از چوپانان و گله‏داران در نقاط مختلف ایران اقدام به زنده‏گيري گرگ‏هاي نر كرده و به منظور جفت گيري، آنها را در كنار سگ‏هاي ماده قرار مي‏دهند تا هيبريدي با نام محلي گرگاس يا همان گرگ سگ به وجود بیاید. گرگ سگ‏ها بسيار تهاجمي بوده و به سختي تربيت‏پذير هستند.

آنها به دليل ژن غالب گرگ نر، شباهت ظاهري بسياري به گرگ‏ها دارند. يكي از تفاوت‏هاي عمده آنها با گرگ‏هاي خالص، نحوه قرارگيري سر بر روي تنه است. گردن گرگ سگ‏ها كشيده بوده و سرِ بالايي دارد؛ اما در گرگ خالص سر در امتداد بدن قرار گرفته است. گاهی در روستاها شاهد آزاد سازی توله سگ‏های ماده در طبیعت هستیم. هنوز برای بحث عقیم سازی سگ‏های ولگرد در روستاها کاری نشده است. بد نیست بدانید گله‏های گرگ به هيچ عنوان اجازه حضور گرگ و سگ غريبه را در خانواده خود نمي‏دهند، گرگ سگ‏ها، از دل طبيعت طرد شده و به ناچار براي تغذيه كردن به حاشيه شهرها و روستاها آمده و به دليل خوي وحشيگري خود، منجر به صدمات و تلفات انساني و كشاورزي مي‏شوند.

همه می‏دانیم که گرگ؛ بزرگترین سگ سان وحشی است. از اجداد سگ‏های اهلی بوده و شباهت زیادی به سگ های گرگی  دارد. دارای موهای بلند در قسمت پشت گونه‏های صورت، گردنی کلفت و کوتاهتر از سگ، چشمان مورب و گوش‏هایش نیز کوتاهتر از سگ است. نوک گوش‏ها تیز نبوده و غالباً آنها ر ا سیخ نگه می‏دارد. دم اندکی افتاده و صاف و برخلاف سگ‏ها آن را  نیم دایره یا بالا نمی‏گیرد. رنگ بدن تقریباً یکنواخت که در ایران معمولاً خاکستری با سایه‏ای سیاه است اما گاهی به رنگ زرد هم دیده می‏شود. توله‏هایشان اغلب سیاهرنگ هستند که با بالا رفتن سن رنگ تغییر می‏کند. 

بصورت گروهی و با همکاری هم شکار می‏کنند و پیرترین، ضعیفترین و مریضترین حیوانات را برای شکار انتخاب می‏کنند. پس از شکار چند روز در کنار آن استراحت کرده و سپس به محل جدیدی می‏روند. در کلیه زیستگاه‏های ایران اعم از جنگلی انبوه تا دشت‏های باز بیابانی دیده می‏شود. غالباً شب گردند و گاهی در روز دیده می‏شود. معمولاً در گروه‏های هم خانواده زندگی می‏کنند. گاهی دو یا چند خانواده با هم زندگی می‏کنند، ولی ندرتاً تعدادشان از ده قلاده بیشتر می‏شود. رهبری گله برعهده قویترین گرگ است . بسیار پرطاقت و خستگی ناپذیرند. مسافت حدود صد کیلومتر را در روز با سرعت کم می‏دوند .

گرگ های پیر از گله جدا و به تنهایی زندگی می‏کنند، صدایی شبیه پارس سگ دارند. در بین صخره‏ها، سوراخ حیواناتی مانند روباه و یا بین ریشه درختان لانه‏سازی می‏کند. تعداد لانه ها دو و گاهی بیشتر می‏باشد. در موقع احساس خطر توله هایشان را از یک لانه به لانه دیگر  منتقل می‏کنند. قوچ و میش وحشی، پازن، آهو، مارال و شوکا و نیز مهره‏داران کوچک و پرندگان غذای اصلی گرگ هستند.  در موقع کمبود غذا از لاشه حیوانات و مواد گیاهی نیز تغذیه می‏کند. گاهی به جانوران اهلی مانند گوسفند و اسب و الاغ هم حمله می‏کنند. جفتگیری گرگ در فصل زمستان است. می‏توانند با سگ و شغال هم جفتگیری کنند.

دوران آبستنی حدود دوماه بوده که در هر زایمان 10-2 توله (معمولاً 5-3) می‏زاید. توله‏ها در موقع تولد کورند و بعد از 10 روز چشم  باز می‏کنند. توله‏ها پس از دوسال بالغ می‏شوند. گرگ در طبیعت حدود 9 سال عمر می‏کند. گرگ دشمن طبيعي خاصی ندارند اما بر اثر کاهش طعمه و شکار و تله گذاری و طعمه مسموم و. . . جمعیتشان کم شده است. با این همه هنوز اخبار ریز و درشتی از حمله گرگ‏ها به احشام و حیوانات اهلی و حتی انسان شنیده می‏شود. در سال 1392 در بخش کوهسرخ گزارش‏های در باره حمله گرگ در رسانه‏ها دیده شد. همان زمان برخی از مسئولان این موضوع را رد کردند.

حتی بحث رهاسازی گرگ در منطقه هم شنیده شد که باز هم رد شد. یادمان نرود که گرگ در روز می‏تواند صد کیلومتر را طی کند. گرگسان هم به راحتی در روز هفتاد کیلومتر را طی می‏کند. بعید نیست که گرگسان یا گرگانی از سایر مناطق استان به دیارمان تردد داشته باشند! هر چه هست گرگسان در خراسان رضوی یک واقعیت تلخ است. در سبزوار مشاهده شده است. در اخبار منتشر آمده است؛« منطقه غرب خراسان رضوی چند سالی است به دلیل رهاسازی غی اصولی توله سگهای ماده در طبیعت شاهد رشد جمعیت گرگاس‏ها است.

سرمای زمستان و شکار بی‏رویه شکارچیان متخلف سبب ساز افزایش هجوم گرگاس‏ها به مناطق روستایی شده است .هجوم گرگاس‏ها تا حدی است که مشکلات و خسارات زیادی را برای روستاییان به وجود آورده، بطوری که روستاییان این مناطق برای حل معضل دست کمک به سوی مسئولان دراز کرده‏اند». باید بدانیم؛ گرگاس حیوان درنده‏ای است که جسورتر از گرگ و باهوشتر از سگ است و بر خلاف گرگ، از انسان نمی‏هراسد و در شرایط عادی دشمنی در طبیعت ندارد .در گذشته در برخی از آبادی‏ها و روستاهای استان، توله‏های ماده سگ‏ها را خفه و زیر خاک می‏کردند.

 بعدها با هدف آزار نرساندن به آنها از کشتن توله ماده سگ خودداری شد و آنها را در طبیعت رها کردند. این توله‏ها پس از هشت ماهگی به بلوغ می‏رسند و با زاد و ولد با گرگها در هر دوره شش ماهه شانزده گرگاس یعنی بیش از یک و نیم برابر زاد و ولد گرگ‏ها توله‏زایی می‏کنند.

سگ‏های گله در روستاها به لحاظ اینکه این حیوان مشترکات زیادی با آنها دارند تحرک خاصی نسبت به گرگاس نشان نمی‏دهند. در حال حاضر غرب استان خراسان رضوی به وجود گرگاس‏ها آلوده شده است. برابر آمار رسمی آنها هر بار به صورت گله‏های هفت تا 10 تایی حمله می‏کنند. چند سال پیش جمعیت گرگ‏های اصیل در این منطقه بسیار کم بود. با توجه به تصاویر ضبط شده و مدارک هم اینک 80 درصد جمعیت گله‏های گرگ‏ها را در این منطقه گرگاس‏ها تشکیل می‏دهند. آیا ممکن است این موجود در پیرامون ما حضور داشته باشد؟ کاشمر همسایه سبزوار است.

روستائیان شهرستان کاشمر هم یحتمل توله سگ‏های ماده را در طبیعت رها کردند. یحتمل در دیار ما هم چوپان یا رمه‏داری گرگ نری را در حریم سگی ماده رها کرده و توله حاصل را رهاسازی کرده است. غرض آن که گرگاس به دیار ما نزدیک است.  اگر این پدیده در دیارمان مشهود است بایسته است با آن به درستی مقابله و مبارزه شود. و اگر نیست باید آماده مقابله و مبارزه باشیم. باید در جای جای این شهرستان در این باره فرهنگسازی کنیم. در گول یک جستجوی ساده در باره گرگاس داشته باشید، متوجه می‏شوید گستره بزرگی از کشور از خراسان رضوی تا همدان و کرمان و سایر جاها به این پدیده مبتلا شدند.

کارشناسان معتقدند؛ پسماندهای روستایی، کارخانجات و شهری گاهی در طبیعت رها شده و به این ترتیب گرگ و سگ برای استفاده از این پسماندها به یکدیگر نزدیک می‌شوند و گاهی شاهد تولد گرگاس به صورت طبیعی می‌شویم در حالی‌که اگر مدیریت پسماند در طبیعت را داشته باشیم تنوع‌زیستی گرگ در طبیعت حفظ می‌شود .اگر این روند ادامه یابد به تنوع‌زیستی گرگ در طبیعت آسیب می‌رسد و دیگر گرگ را به معنای واقعی نخواهیم داشت. نژاد گرگ ناخالص به وجود آمده در طبیعت رو به افزایش و در بسیاری از موارد در حمله به دام ها پیشرو است.

 این گونه نژادهای ناخالص سگ علاوه بر ضررهای اقتصادی که برای انسان دارند به عنوان گونه‏ای جدید رقیب سایر گوشتخواران موجود در مناطق مختلف به حساب می‏آیند که در رأس هرم غذایی می‏توانند باعث به هم خوردن تعادل زیست محیطی شوند. امیدواریم در محیط زیست کاشمر شاهد حضور گرگاس نباشیم. امید برای مقابله با این پدیده آماده باشیم. امید با پدیده سگ‏های ولگرد بدرستی برخورد کنیم. امید در این راه به درستی فرهنگسازی کنیم. امید اهل پیشگیری در مسایل باشیم. گاهی زود دیر می‏شود. غافلگیر شدن این روزها فصل مشترک اظهارات بسیاری از مسئولان است. امید در این بحث غافلگیر نشویم.آمین

 

 

 

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.