گشتی در هزارتوی دیروز و امروز دید و بازدیدهای نوروزی

اخبار ترشیز
Typography

رسم چیست؟ هنگامی که خاستگاه رابطه‌ی اجتماعی منظم در عادتی طولانی باشد، چندان که خود آن به طبیعتی ثانوی مبدل گردد، رسم  ایجاد می‏شود. معمولاً رسم را به عنوان عادتی که جزء آداب و رسوم گردیده، تعریف می‌کنند.

ما ایرانی‌ها بر اساس یک حس ناسیونالیستی و مذهبی هر سال در ایام نوروز به عید دیدنی می‏رویم و بعد هم در خانه  منتظر بازدیدها می‌نشینیم. در این چند روزه نوروز رخداد اجتماعی درخور توجهی رخ می‌دهد، ما آگاهانه و یا ناخودآگاه به صورت جمعی برای حفظ آن تلاش می‌کنیم. نوروز یکی از مقوله‌‌های اجتماعی و سنتی است که سال‌ها است (آداب و رسوم نهفته در آن) تبدیل به یک ساختمان شده؛ ساختمانی که ما انسان‌ها (عاملیت‌ها) در گذر زمان آن را دستکاری کرده‌ایم، ولی هیچ گاه در صدد تخریب این ساختمان نبوده‌ایم.

بخش عظیمی از هویت جمعی به واسطه‌ همین رسوم که ما آگاهانه و یا به صورت ناخودآگاه دنبال می‌کنیم، ترمیم و دنبال می‌شود و آثار اجتماعی خاص خود را دارد. رواج شبکه‌های اجتماعی مجازی در میان مردم که مانند هر تکنولوژی دیگری دو لبه (جنبه‌ مثبت و منفی) دارد و به ظهور فردیت و افزایش آن انجامیده است، از مصادیق توسعه فردگرایی و کم رنگ شدن هویت جمعی است. نوروز می‌تواند فرصت و فضایی برای گسترش تعامل کلامی باشد. هرچند زمانی کوتاه ولی می‌توان شبکه‌های مجازی را کنار گذاشته و باهم بودن واقعی را تجربه کرد. یکی از بازخوردهای مهم دید و بازدیدهای نوروزی، کاهش سطح آسیب‌های اجتماعی است. یکی از فاکتورهای بسیار مهم حفظ زندگی اجتماعی کنار یکدیگر اعتماد اجتماعی است که امروزه فقدان آن در جامعه‌ به شدت احساس می‌شود.

 ملاقات‌های نوروزی دایره‌ تعلق اجتماعی و سرمایه اجتماعی ما را گسترش می‌دهد. این امر باعث گسترش شبکه روابط و پیوندهای اجتماعی می‌شود. این امر به شکل‌گیری نوعی اعتماد بنیادین یاری می‌رساند، این امر تعهد اجتماعی و سلامت روانی را افزایش داده و باعث کاهش آماری آسیب‌های اجتماعی می‌شود. ما یاد گرفته‌ایم که هرسال در زمان معینی، یک سری آداب را اجرا و با این کار به دنبال شدن این امر اجتماعی در زندگی روزمره یاری رسانده‌ایم تا بتوانیم باز هم در کنار هم زندگی اجتماعی مسالمت‌آمیزی را تجربه کنیم. یکی از کارکردهای مثبت دید و بازدیدهای سال نو، کاهش استرس و ایجاد انرژی مثبت در فرد است. این نگاه از منظر روان‌شناسی اجتماعی هم در خور توجه است.

 بر اساس رعایت یک سنت کهن، در دید و بازدیدهای نوروزی، سطح روابط و انتظارات خود را از یکدیگر تنظیم می‌کنیم، به خانه‌کسی می‌رویم و بعد انتظار داریم او هم به خانه‌ ما بیاید، نحوه‌ پذیرایی، نوع پوشش، میزان صمیمیت و … سطوح روابط بعدی ما را شکل می‌دهد و نوع آن را تعیین می‌کند، میزان رسمی بودن آن را مشخص می‌کند. متاسفانه آنچه در چند سال اخیر در رابطه با نوروز شاهد آن بودیم، دگردیسی‌هایی بوده که در ارتباط با این امر اجتماعی رخ داد. دایره‌ دید و بازدیدها از اقوام دورتر به به اقوام درجه‌ یک و دو خلاصه شده است. حتی شاهد ترجیح سفر به جای ملاقات یکدیگر و گاهی فرار از هزینه‌های آن چنانی نوروز هستیم.

 متاسفانه گاهی با نگاه تجملی به این مقوله‌ اجتماعی دید و بازدید نوروزی می‏نگریم، با تلاش برای تدارکات فراوان، تأکید بر نوع پوشش غیرتکراری امروز و روز قبل و روز بعد در ایام نوروز، باعث ایجاد استرس و تشویش خودمان می‌شویم. جامعه بیش از پیش تمایل به فردی شدن دارد. این به آن معناست که در گذر جامعه ایران از هویت سنتی به هویت مدرن جوانان که در رأس هرم جمعیتی جامعه‌ ما قرار دارند، در حال شکل دادن ترجیح‌های جدیدی از روابط با دیگران هستند. آنها ترجیح می‌دهند فردگرایانه‌تر از پدر و مادرهاشان زندگی کنند، سبک زندگی جمع‌گرایانه را گاهی نوعی مانع برای انتخاب‌های آزادانه خود می‌دانند. هویت‌های جمعی رو به زوال است.

برای مقابله با این بلیه به مُسکن‌هایی نیاز داریم که به حفظ هویت جمعی و چارچوب‌های حفظ زندگی جمعی یاری رساند، روابط نوروزی و دید و بازدیدهایی که در شروع سال شکل می‌گیرد، یکی از این مُسکن‌ها است. دید و بازدیدهای نوروزی موجب ایجاد روحیه تعلق و پیوند در فرد می‌شود و موضوع دوست داشتن را در افراد تقویت می‌کند. انسان دوست دارد که هم دوست داشته شود و هم دوست بدارد، به همین دلیل دید و بازدید نوروزی از نظر روانشناسی موجب دوست داشتن و دوست داشته شدن خواهد شد. عید نوروز یکی از بهترین فرصت‏ها برای صله ارحام و دلجویی از بستگان و خویشان است که می‏تواند روابط انسانی را بین خانواده‏ها بهبود ببخشد؛ بسیار خوب است که افراد این فرصت را غنیمت شمرده و در این روزها روابط خود را با خویشان، دوستان و همسایگانشان محکم‏تر و صمیمانه‏تر از گذشته کنند.

فضای مجازی نسل جدیدی از فضای روابط اجتماعی هستند. مردم بسیاری در سنین مختلف و از گروه‏های اجتماعی متفاوت در فضای مجازی کنار هم آمده‏اند و از فاصله‏های بسیار دور در دنیای واقعی، از این طریق با هم ارتباط برقرار کرده‏اند. در فضای مجازی در عین حال که نزدیک هم هستیم، از همدیگر دور هستیم. در عین حالی که نزدیک هم هستیم، ارتباط چهره به چهره نداریم. با این همه همین فضا هم مُسکنی برای برای حفظ هویت اجتماعی می‏توان باشد. می‏توان یک دید و بازدید را برای فرد غایب در همان لحظه به صورت عکس و فیلم ارسال کرد. می‏توان دید و بازدید مجازی را جدی گرفت. انسان‌های امروزی بیش از گذشته با یكدیگر غریبه شده و گریزان از هم هستند، همدیگر را درك نمی‌كنند و به عبارتی از حضور در جمع امتناع می‌كنند.

 فاصله طبقاتی از عوامل تأثیرگذار در روند دید و بازدیدهای نوروزی است. این وضعیت به نوبه خود مانعی مهم در دید و بازدیدها محسوب می‌شود چرا كه تفاوت فاحش وضعیت اقتصادی خانواده‌ها آنها را از هم دور كرده است .در گذشته فاصله طبقاتی بسیار كم بود و چندان خانواده‌ها با مشغله‌های ذهنی تهیه سور وسات دید و بازدید مواجه نبودند.گسترش شهرها، ازدیاد جمعیت، پراکندگی خانواده‏های سنتی، محدودیت‏های شغلی و نیز فرهنگ آپارتمان نشینی، از عواملی است که دید و بازدیدهای نوروزی را کاهش داده است. بر اثر این دشواری‏ها و محدودیت‏های زمانی، بسیاری از خانواده‏هایی هم که به مسافرت نمی‏روند، برای دید و بازدیدهای نوروزی، از پیش زمانی را معین می‏کنند.

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.