مرگ تدریجی پژوهش، کابوس کاشمر

اخبار ترشیز
Typography

حمیدرضا بی تقصیر

کاشمر در گذر تاریخ به عنوان دیاری عالم‏خیز مشهور بوده است. در بزنگاه‏های مختلف تاریخ می‏توان نام و نشان فرزندان دانشمند و صاحب‏نظر و  این خطه را مشاهده کرد. اگر به حافظه خود رجوع کنیم می‏توان به نام‏های مختلف اشاره کرد. همه از نقش نظامیه در دوره سلجوقیان با خبریم، اگر به لیست اساتید نظامیه نیشابور مندرج در کتاب‏های مختلف توجه کنید

شاهد کثرت اسامی افرادی اهل سرزمین ترشیز و خارزنج خواهید بود. در هزار سال گذشته بارهای شاهد درخشش نام دانشمندانی از این دیار بودیم.

در دویست ساله اخیر نیز شاهد درخشش فرزندان کاشمر در سپهر ایران بوده و هستیم. از میرزا یوسف ترشیزی ملقب به شمس‌الافاضل تا دکتر شمس شریعت تربقان از جمله درخشان‏ترین این شخصیت‏ها هستند. در گذشته مراکز علمی دیارمان محدود به چند حوزه علمیه و مکتب‏خانه بود. شاید اولین تلاش برای تاسیس یک دانشگاه به نیمه اول دهه پنجاه میلادی برسد. در آن سال‏ها دانشگاهی با عنوان «دانشگاه آزاد ایران» در تهران تاسیس شد. کاشمر هم از جمله شهرهای خواهان تاسیس این دانشگاه بود.

در سال 1384 در دیداری با آخرین نماینده کاشمر در مجلس شورای ملی دوره پهلوی دوم، شنیدم که تابلوی دانشگاه آزاد ایران شعبه کاشمر هم تهیه شده بود. حتی ایشان متذکر شد در نیمه اول دهه پنجاه در مکان محله حسین‏آباد، تابلویی نصب بود متضمن بیان مسیر رسیدن به محل زمین پروژه ساخت این دانشگاه، که گویا در مکان فعلی جهاد دانشگاهی تا پیام نور قرار داشت. شادروان محمد صادق فرمان، از توجه دکتر منوچهر اقبال رئیس وقت شرکت ملی نفت ایران، به این پروژه برای نگارنده گفته بود.

لازم به ذکر است که دکتر اقبال که اصالتاً خلیل‏آبادی است، در دوره پهلوی دوم مناصب مختلفی از نخست‏وزیری تا وزارت دربار، و از ریاست دانشگاه تهران تا ریاست شرکت ملی نفت ایران را بر عهده داشت. بگذریم. دانشگاه آزاد ایران بعد از انقلاب اسلامی مدتی زیر مجموعه دانشگاه علامه طباطبایی تهران بود و در نهایت در سال 1367 مستقل و با عنوان دانشگاه پیام نور فعالیتش را ادامه داد. البته در کاشمر این دانشگاه با تأخیر و بعد از دانشگاه آزاد اسلامی فعالیتش را آغاز کرد.

گفتنی است که دانشگاه آزاد اسلامی با دانشگاه آزاد ایران نسبت و ربطی ندارد. فروردین 1369 با پیگیری‏های احمد بلوکیان نماینده کاشمر در سومین دوره فعالیت مجلس شورای اسلامی و صادقیان، فرماندار وقت کاشمر و امام جمعه وقت، مرحوم محمدیان، شاهد صدور مجوز تاسیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشمر هستیم. البته به لطف وجود عبدالحمید حلمی در صدر دانشگاه آزاد اسلامی استان خراسان در نیمه اول دهه شصت، موضوع تاسیس این دانشگاه در کاشمر در همان مقطع مطرح بود.

ولی متاسفانه برخی وجود دانشگاه را برای کاشمر ضروری نمی‏دانستند، لذا علیرغم تعلق خاطر حلمی به زادگاهش، نتوانست کاری کند که کاشمر به عنوان اولین شهر بعد از مشهد دارای دانشگاه آزاد اسلامی بشود. با این همه با قریب هشت سال تأخیر شاهدیم که این دانشگاه اولین مرکز آموزش عالی دیارمان محسوب می‏شود. رشد دانشگاه آزاد اسلامی در شهرمان بسیار در خور توجه بود. متعاقب آن شعبه جهاد دانشگاهی در کاشمر از برگزاری دوره‏های آشنایی با کامپیوتر و تربیت مربی کودک به پذیرش دانشجو در سالیان بعد رسید.

در گذر زمان کاشمر دارای یک مرکز آموزش عالی در سال 1369 تبدیل به کاشمر به چندین مرکز آموزش عالی شد. از ذکر تعبیر چندین مرکز آموزش عالی به جای درج تعداد معذرت. شعبه جهاد دانشگاهی در دیارمان روزگاری محل فعالیت دو مرکز آموزش عالی بود. یکی مرکز علمی و کاربردی و دیگری دانشگاه علم و فرهنگ بود. دانشگاه آزاد اسلامی هم در کنار خود شاهد فعالیت آموزشکده فنی و حرفه‏ای سماء هست. در کنار این موارد باید به دانشگاه پیام نور و مجتمع آموزش عالی سلامت اشاره کرد.

با کمی اغماض می‏توان تعداد مراکز آموزش عالی کاشمر را پنج مرکز دانست. نقل است که حال برخی از این مراکز خوب است و حال برخی از آنها خوب نیست. امید حال خوب‏ها خوبتر شود و دیگران هم خوب بشوند. یادتان هست که در گذشته‏ها هر قرن سی سال حساب می‏شد. ما در کاشمر دانشگاه آزاد اسلامی را با سی سال سابقه تربیت نیروی متخصص داریم. این چند پاراگراف مقدمه‏ای بود بر این که در هفته پژوهش باید سرمان را بابت دانشگاه‏های با قدمت سی سال بالا بگیریم.

حتی نقل بود که برخی در بخش خصوصی مجوز تشکیل مرکز آموزش عالی دارند. یکی از ایشان، که مدتی عضو یکی از ادوار شورای اسلامی شهرمان بود، قصد این مهم را داشت. حتی شنیده شد که بعض دانشگاه‏های فعال در حوزه علوم انسانی قصد ایجاد شعبه در کاشمر را داشتند. همین جا خالی از لطف نیست اشاره به این نکته که کاشمر دهه شصت مشتمل بر چهار شهرستان فعلی خطه زرخیز ترشیز بود. هم اینک سوای پنج مرکز آموزش عالی شهرستان کاشمر شاهد وجود دو مرکز دانشگاهی در بردسکن هستیم.

خلیل‏آباد فاقد مرکز آموزش عالی است. البته یک مجموعه متعلق به شعبه جهاد دانشگاهی در آن دیار فعال می‏باشد. روزگاری قرار بود در کوهسرخ یک مرکز دانشگاهی راه بیفتد. عبدالحمید حلمی به عنوان زاده شهر طرق، دوستدار احداث این مرکز بود که در گذر زمان و به تهران رفتن حلمی، این موضوع از اولویت افتاد. بگذریم در کاشمر دارای پنج مرکز آموزش عالی، حال پژوهش چطور است؟ حال تولید علم چطور است؟ چه میزان از علم تولیدی به لطف تحقیق و مطالعه، تجاری‏سازی می‏شود؟

چند شرکت دانش‏بنیان در کاشمر فعال هستند؟ به نظر شما چند نشریه و فصلنامه علمی، تحقیقی و پژوهشی در این مراکز منتشر می‏شود؟ چند عنوان کتاب در این مراکز هر سال منتشر می‏شود؟ حال کتابخانه‏های این مراکز چطور است؟ آزمایشگاه‏ها و کارگاه‏های اینان چه وضعیتی دارد؟ بد نیست بدانید اولین دانشگاه دیارمان کارش را با 44 دانشجو در یک ررشته کاردانی شروع کرد. هم اینک قریب پنج هزار دانشجو در بالغ بر 90 رشته تحصیلی از مقطع کاردانی تا دکترا در این دانشگاه‏ها مشغول به تحصیل هستند.

البته این تعداد در گذر زمان فراز و نشیب داشته است. ولی می‏توان به طور تقریبی از وجود بیش از 23 هزار دانش‏آموخته مقطع کاردانی تا دکترای این مراکز در ترشیز و استان و کشور یاد کرد. بیش از سیصد نفر دارنده مدرک لیسانس تا فوق دکترا تدریس به دانشجویان را بر عهده داشتند. تاکید می‏شود که این اعداد تقریبی می‏باشند. امید روزی روزگاری تاریخچه هر مرکز آموزش عالی با ذکر آمار دقیق منتشر شود. هم اینک برخی از این دانشگاه‏ها دارای مرکز رشد می‏باشند. برخی دغدغه برگزاری همایش‏های مختلف دارند.

با وجود این همه بضاعت ناب، به نظر شما حال پژوهش در کاشمر چطور است؟ به نظر نگارنده باید توقع بالایی داشته باشیم. خیر سرمان شهری هستیم که به باور قدیمی‏ها یک قرن است که دانشگاه مدرن و نوین داریم. آری سی سال است که کاشمر دانشگاه‏ دارد. آیا کارگاه‏ها و آزمایشگاه‏های این پنج مرکز آموزش عالی در اختیار اصحاب صنعت و محققان و پژوهشگران است؟ اگر نیست که چرا؟ و اگر هست چرا نتایج آن عملیاتی و تجاری‏سازی نمی‏شود. از این سلسله چراها، فراوان می‏توان مطرح کرد.

روزگاری فرمانداری از دانشگاهی از دیارمان خواست تا پژوهشکده معدن راه بیاندازد. فرادستی دیگر در دوره‏ای دیگر از دانشگاهی خواست تا در باره آسیب‏های اجتماعی موجود تحقیق کند. زمانی شورای فرهنگ عمومی از دانشگاهی در دیارمان خواسته بود تا در باره آواها و نواهای قدسی دیارمان مطالعاتی داشته باشد. نقل بود که فرادستی از دانشگاهی خواسته تا در باره کشمش و انگور پژوهشکده راه‏اندازی کند. این موارد در حد نقل باقی ماند. با این همه این سئوال قابل طرح است که دستاورد پژوهش در دانشگاه‏های دیارمان چیست؟

پژوهش سکه رایجی در دیارمان است. این همه یعنی عنصر پژوهش در دیارمان در حال تنفس است. این در حالی است که مراکز حقوقی نظیر مرکز تحقیقات کشاورزی و همچنین بعض افراد حقیقی به سهم خود در  حال تحقیق و پژوهش هستند. برابر ضوابط و تعاریف سیستم هر پژوهش پایان یافته بایگانی می‏شود. مراجعین برابر قانون و طی سلسله‏ای از کاغذبازی‏های می‏توانند به بایگانی سر بزنند. در پاسخی غیر اداری باید گفت؛ بخش اعظم پژوهش‏ها در قفسه‏ها خاک می‏خورند.

همین بحث را می‏توان در باره پایان نامه‏ها و رساله‏های مقطع دکترا و انواع تحقیق‏های دانشجویی مطرح کرد، این همه در چه وضعیتی به سر می‏برند؟ کاش هر نهاد و اداره و سازمانی با هماهنگی مقامات فرادستی اش لیستی تحت عنوان اولویت های تخحقیقاتی‏اش آماده کند و با همکاری دانشگاه برای اینده شهرستان طرحی نو در اندازد. کاشمری‏های محقق و پژوهشگر بسیاری در شهرستان و استان و نقاط مختلف کشور توان برداشتن قدمی برای خدمت به دیارشان دارند، مشروط به این آن که میزبانی در کاشمر داشته باشند و نهادی به سراغ آنان برود.

هفته پژوهش بهانه مناسبی برای آسیب شناسی بی اعتنایی های مرسوم به مقوله تحقیق و بهره مندی از توان دانشگاه در حل مسایل و معضلات و ارائه راهکارهای بومی می باشد. مراکز دانشگاهی می‏توانند با تحقیق و پژوهش عاملی برای یاری رسانی به مسئولان در حوزه ی مسایلی چون؛ آینده پژوهی ، ایجاد بانک‏های اطلاعاتی، آمایش سرزمین و حتی بازنگری سند توسعه، شهرستان باشند. قدرتمند شدن عنصر پژوهش در کاشمر به‌ واقع‏گرایی در تصمیم‏گیری‏ها بستگی دارد. همه با مشکلات شهرستان در حوزه‏های مختلف آشنا هستیم. پژوهش برای بسیاری از این مشکلات راه چاره و درمان و از همه مهمتر راه پیشگیری دارد.

 

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.