یخدان خلیل آباد هویتی تاریخی فرهنگی

اخبار ترشیز
Typography

حمید ضیایی

میراث فرهنگی_تاریخی منطقۀ ترشیز با توجه به موقعیت جغرافیایی این منطقه حائزاهمیت است. با توجه به منطقه، وجود یخدان ها در این دیار چشم نوازی می کنند؛ و چه از لحاظ ارزش تاریخی و چه از لحاظ اهمیتِ توجه به نوع زیست مردم منطقه در خور توجه است. حفظ و نگهداری بناهای موجود یکی از مهمترین کارهایی است که میراث فرهنگی عهده دار آن است

و تا اینجا میراث فرهنگی منطقۀ ترشیز نیک از عهده برآمده است. فعالیت های ادارات میراث فرهنگی ترشیز(کاشمر،خلیل آباد، بردسکن) قابل قدردانی و توجه است. با توجه به دغدغه ای که در این حوزه دارم، پیگیر فعالیت های این ادارات هستم و تا حدودی می توان به فعالیت های میراث فرهنگی این سه شهر، نمرۀ قبولی داد.

این فعالیت ها را می توان دسته بندی کرد و برای هرکدام اهمیتی قایل شد. توجه به صنایع دستی منطقه؛ توجه به احداث اقامتگاه های بومگردی؛ توجه به مرّمت آثار ملی؛ تخصیص تسهیلات به مشاغل خانگی و صنایع دستی و... هرکدام به جای خود دارای اهمیت است.

از آنجا که نگارنده در همین نشریه یادداشتی تحت عنوان «ترشیز، واژه ای بدون مرز» در شماره «292» منتشر کرده و خواسته بودم که فعالیت های فرهنگی_هنری و مسایل مربوط به این حوزه را فراتر از مرزهای نانوشته بدانیم و ترشیز را منحصر و خلاصه در یک شهر نکنیم. وقتی سخن از ترشیز می گوییم یعنی کاشمر،خلیل آباد، بردسکن، کوهسرخ منظور نظرمان باشد؛ از همین جهت فعالیت های این شهرها را نیز رصد می کنم و با کمال میل اطلاع رسانی می کنم.

 

 

قندی مکرر است:

گفتن از این دیار برای من قند مکرر است و هرگاه که بر گوشه ای از این منطقه پا می گذارم مست و مسحور زیبایی مثال زدنی اش می شوم. منطقه ای با بن مایه های فراوان جذب گردشگر، با آب و هوایی منحصربه فرد و غذاهایی محلی و فرهنگی غنی و متفاوت. اهمیت هرکدام از این داشته ها در جای خود قابل توجه است.

یکی از شاخصه های جذب گردشگر که بارها به آن اشاره شده است آثار تاریخی_فرهنگی است. آثاری که تا چند سال پیش چندان توجهی به آنها از سمت مردم و مسئولین نمی شد؛ اما در این چندسال و با توجه به بروز و ظهور رسانه های مختلف و نشان دادن زیبایی های یک منطقه به دیگر شهرها، مردم از اهمیت این آثار باخبر شدند و امروز هر اهل دل و دغدغه مندی را که می بینی توجهش به همین موضوع است. حفاظت های فردی_اجتماعی از میراث گرانبهای فرهنگی، ماحصل تبلیغ و فرهنگ سازی های رسانه ای است؛ و باید به مردم ترشیز دست مریزاد گفت. این میراث ارزشمند می تواند جاذب گردشگران و علاقه مندان فراوانی به منطقه باشد؛ و نیز جذب گردشگر خودش به تنهایی می تواند برای حفظ فرهنگ منطقه مؤثر واقع شود. فرهنگی اصیل که منحصر به خود مردم است و هنوز در لا به لای غبار مدرنیته مدفون نشده است. هنوز گوشه و کنار این دیار را که بکاوی رگه های مؤثری از لهجه، غذاها، اصطلاحات، کنایه ها، ضرب المثل ها،و... را درمی توان یافت. اهمیتی که ادارهٔ میراث فرهنگی به آثار ملموس و ناملموس ملی داده، از همین نوع است.

نقش آثار تاریخی و آینگی فرهنگی

 

هر دیاری فرهنگ خاص و نوع زیستگاری خود را دارد. بناهای تاریخی_فرهنگی سوای ارزش معنوی و تاریخی خود، نشانگر آب و هوای منطقه، جغرافیا و نوع زیست‌بوم مردم آن منطقه است. این منطقه با توجه به خاص بودن شرایط آب و هوایی و جغرافیایی خود نیز از همین جهت دارای اهمیت است. وجود «یخدان»ها در این منطقه نشانگر گرمایی توان فرسات که تا قبل از ظهور تکنولوژی و یخچال، مردم به ساختن یخچال های کاهگلی به نام «یخدان» می پرداخته اند. این دست بناها نشانگر اندیشۀ شگرفتی است که پشت ساخت و ساز این یخدان ها بوده؛ چنانکه در زمستان به فکر ذخیره کردن یخ ها می افتادند تا در چلّۀ تموز آبی خنک و گوارا در دسترسشان باشد.

اگر امروزه این بناها در اختیار ما نبود، ما تا حدودی از درک شرایط گذشته محروم بودیم. و یا با خواندن چند سطری که در کتاب ها و تذکره ها می آمد می توانستیم اطلاعات کمی، آن هم در حد تئوری کسب کنیم. اهمیت حفظ این بناها در سطحی ترین نگاه این است که گذشته و فرهنگ گذشته را برای ما آینگی می کند.

 

این آثار به نوبۀ خود هر کدام روای فرهنگ و تمدن ایرانی_اسلامی است. فرهنگی که قرن ها از جاده های ناهموار تاریخ گذشته و خود را به سلامت به دست امروزیان رسانده است. و امروزه وظیفۀ هرکدام ما حفظ این میراث گرانبها برای آیندگان است. این شهد، هرچه بیشتر در خمره بماند، شیرین تر می شود و آینده می تواند ارزش والاتری از امروز برای آن قایل باشد. از همین جهت است که می باید امانت داران خوبی برای آیندگان این مرز و بوم باشیم.

 

 

توجه به تمام بن مایه های فرهنگی_تاریخی:

 

چندبار دیگر در همین نشریه به مسایل مهمی در حوزۀ گردشگری اشاره شده است. اما باز هم از ذکر بعضی دیگر که شاخص هستند، ناگزیریم.

منطقۀ ترشیز زمینۀ جذب گردشگر را دارد. تنها ضعفی که می توان در این زمینۀ به آن اشاره کرد، عدم هماهنگی بین ادارات مربوط به گردشگری و میراث فرهنگی است. یکی از مهمترین نکاتی که برای جذب گردشگر حائزاهمیت است، هماهنگی بین ادارات و تورهای گردشگری است. این هماهنگی می تواند موجب شود تا گردشگر را به منطقه بیاوریم و برای او برنامه ای در خور توجه داشته باشیم. بعضی را در گفت و گویی که با دکتر خلیلی داشتم اشاره شد.(بسیار سفر باید، همین نشریه، 297). از جملۀ این نکات برای جذب گردشگر، گردشگری کشاورزی است که بسیار می تواند مهم باشد. با توجه به حاصل خیز بودن منطقه و توجه به محصولات منطقه، اعم از زعفران، پسته و گردو، انگور، طالبی، انار، می تواند برای جذب گردشگر مفید و مهم باشد. چرا که این مهم می تواند برای گردشگر جذاب باشد که به عنوان مثال: زعفران چگونه به عمل می آید و چگونه چیده می شود و مراحل کاشت و داشت و برداشت این محصول چگونه طی می شود. در کنار این می توان با بسته بندی اصولی و بهداشتی زعفران، زعفران را به عنوان صنایع کشاورزی منطقه با نام خود ترشیز به بازار عرضه کرد. که این نه تنها می تواند موجب اشتغال زایی شود، بلکه می تواند سود فراوانی برای کشاورز داشته باشد.

در کنار زعفران می توان به محصولات لبنی این منطقه اشاره کرد. لبنیات منطقۀ کوهسرخ از کیفیت خوب و مطلوبی برخوردار است و می تواند تبدیل به یک محصول اختصاصی برای منطقه شود. دیگر محصولات مانند انار که از جنب آن می توان رب انار تولید و عرضه کرد نیز به همین صورت است. این کار نه تنها موجب سودآوری می شود؛ بلکه موجب می گردد که محصول به صورت دستِ اول به مشتری برسد با قیمت مناسب.

آنچه گفتیم و شنیدیم:

آنچه تاکنون به آن اشاره شد، گوشه ای از اهمیت این منطقه در حوزۀ جذب گردشگر بود. اهمیتی که می تواند با همتی والا و هماهنگی بین دستگاه ها به آن دست یافت. نمی توان برای آن چشم اندازی دور متصور بود. چراکه می توان به چنین رؤیایی جامۀ عمل پوشاند. در این روزهای کرونایی که سفرها محدود و یا لغو شده است، فرصت خوبی دست داده تا دستگاه های مربوط و فعالان حوزۀ گردشگری به همفکری و برنامه ریزی برای روزهای پساکرونایی مشغول شوند. تا در روزهای خوبی که توانستیم یکدیگر را در آغوش بگیریم، بتوانیم میزبان خوبی برای گردشگران باشیم.

 

یک فعالیت خوب:

 

 

غرض از نوشتن این مقال توجه به فعالیت های ادارۀ میراث فرهنگی خلیل آباد بود. فعالیت هایی که در این روزها اتفاق افتاده و در روزهای آینده شاهد بهتر شدن این فعالیت ها خواهیم بود.

یکی از شاخصه های شهرستان خلیل آباد «یخدان» آن است. این یخدان که به اواخر دورۀ قاجار بر می گردد در سال 1390 به شمارۀ 30363 در فهرست آثار ملی ثبت گردید. همچنین پس از ثبت این بنا، ورثه مرحوم حاج محمدرضا ضیایی این محوطه را به میراث فرهنگی خلیل آباد واگذار کردند. در سال 1397 این بنا با مبلغ چهارصد میلیون ریال مرّمت گردید و در روزهای آینده نیز شاهد محوطه سازی این بنا خواهیم بود. این محوطه سازی که با همکاری شهرداری شهرستان خلیل آباد و ادارۀ میراث فرهنگی صورت خواهد پذیرفت، می تواند زمینه را برای برنامه ریزی و احداث «خانۀ صنایع دستی» خلیل آباد مهیا کند. این کار می تواند رونق بسیاری را در پی داشته باشد. چه از نظر توجه به صنایع دستی و چه از نظر جذب گردشگر و ارائۀ محصولات دیار تاکستان ها.

همچنین ادارۀ میراث فرهنگی این روزها به مرّمت بنای «امامزاده قاسم» روستای ارغا پرداخته است. این بنا که ضلع شرقی آن در اسفندماه گذشته بر اثر باران آسیب دیده بود با همکاری هئیت امنا و ادارۀ اوقاف و میراث فرهنگی باسازی و مرّمت شد.

اقدام هایی که شاید چندان به چشم نیاید، اما در خور توجه است. چرا که هر فعالیت فرهنگی که صورت پذیرد، خشتی را برای آینده مستحکم می کنیم.

 

نگارنده امیدوارم که شاهد فعالیت های بیشتر میراث فرهنگی باشیم. چرا که هر فعالیت، چراغ امید را در دل ما که در حوزۀ فرهنگی_هنری فعالیت می کنیم روشن می سازد.

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
در خبر نامه وب سایت ما عضو شوید تا از تازه ترین خبرها و مطالب در ایمیل خود باخبر شوید.